İki Savaş Arası Dünya Özet

  • ANTİ-KOMİNTERN PAKT: Almanya ve Japonya arasında 1936 yılında imzalanmış bir anlaşmadır. Buna göre, her iki ülke, içlerinden birisi SSCB tarafından saldırıya uğrarsa diğerine destek sözü verir. Anti - Komintern Pakt'a İtalya 6 Kasım 1937'de katılmış ve Berlin - Roma - Tokyo Mihveri teşekkül etmiştir.
  • BASMACI AYAKLANMASI: Sovyet yönetimine karşı Orta Asya'da 1917'de başlayan ve aralıklı olarak 1931'e değin süren ayaklanma hareketi Türkistan'ın Türklerindir parolasıyla başlayan milli bir direniş hareketi ÜYELERİ: Enver Paşa, Zeki Velidi Togan, Yusuf Akçura, İsmail Gaspıralı...
  • BAUHAUS: Almanya kökenli bir sanat (mimari) akımı...
  • BERLİN DUVARI: Doğu Almanya vatandaşlarının Batı Almanya'ya kaçmalarını önlemek için Doğu Alman meclisinin kararı ile 13 Ağustos 1961 yılında Berlin'de yapımına başlanan 46 km uzunluğundaki duvar. 9 Kasım 1989'da yıkıldı.
  • BEYAZ ORDU: Bolşeviklere karşı itilaf devletlerinin des-teği ile kurulan Çarlık yanlısı ordudur.
  • CHEKA: Lenin döneminde kurulan gizli polis örgütü...
  • ÇEVRELEME POLİTİKASI: ABD'nin, Soğuk Savaş döneminde komünizmin yayılmasını engellemek, ABD'nin güvenliği ile yurtdışındaki etkisini geliştirmek, Sovyetler Birliği'nin Doğu Avrupa, Çin, Kore ve Vietnam'da giriştiği genişleme politikasına karşı amacıyla oluşturulmuştu.
  • DÖRTLÜ TAKRİR: 12 Haziran 1945'te CHP'li Celâl Bayar, Refik Koraltan, Adnan Menderes ve Fuad Köprülü'nün meclis grubunda açık olarak görüşülmek üzere verdiği önergedir. Dört kişi verdiği için Dörtlü Takrir diye anılır CHP bu dört kişiye karşı çıkarak, Menderes, Köprülü ile Koraltan'ı partiden ihraç etmiş Celâl Bayar ise hem milletvekilliğinden hem de partiden istifa etmiştir. Partiden ayrılan bu dört kişi, Ocak 1946'da Demokrat Parti'yi kurmuşlardır.
  • DUMA: Rus milli meclisi...
  • EMPİRE STATE BUİLDİNG: New York'ta 1931 de yapılan gökdelen...
  • GAZAP ÜZÜMLERİ: John Steinbeck'in, Amerika' da 1930'lu yılların ekonomik kriz dönemini ve yaşanan dramı anlattığı eser...
  • GESTAPO: Almanya' da Hitler döneminde kurulan gizli polis örgütü...
  • HAYAT SAHASI (Lebensraum): 2. Dünya Savaşı sırasında Almanya'nın Alman ırkına yeterli gelmeyeceğine ilişkin mevcut olan fikir. Hitler tarafından Almanya'nın Avrupa'da yayılma politikasının gerekçesi olarak ortaya çıkmıştır. Çekoslovakya'nın işgaliyle, ''Hayat Sahası'' politikası uygulamaya koyuldu.
  • HOOVER MORATORYUMU: 1931'de ABD Başkanı Herbert Hoover'ın teklifiyle, ulusal ekonomilerin kendi-lerini toparlama olanağı sağlamak amacıyla borç ödemeleri bir yıl için durdurulması...
  • KARA GÖMLEKLİLER: Benito Mussolini yönetiminde silahlı birliklerdir. "Kara Gömlekliler" Napoli'den Roma'ya yürüyüş gerçekleştirdiler. Ülkede bir darbe olabileceğini düşünen mevcut hükümet istifa etti ve başbakanlığa Mussolini getirildi.
  • KARA PERŞEMBE: ABD'de; 24 Ekim 1929'da başlayan, daha sonra bütün dünyayı etkileyen dünya ekonomik krizinin adının konduğu güne denir.
  • KELLOGG-BRİAND PAKTI: Fransa Dışişleri Bakanı Briand ve ABD Dışişleri Bakanı Kellog öncülüğünde gerçekleşmiştir. Savaşın ulusal politika olarak kullanılmasını yasaklayan bir uluslar arası antlaşmadır. ABD'nin dünya siyasetine geri dönüşüdür. (Monroe Politikasını terk etmesidir.) Briand-Kellog Paktı Rusya - ABD gruplaşmasının başlangıcı; bugünkü NATO'nun temeli olarak gösterilir. Bu paktla ABD Rusya'ya karşı kendi grubunu kurmuştur. Litvinov Sözleşmesi de VARŞOVA Paktının temeli sayılır.) Fransa ve İtalya pakta imza atmadılar. Fransa, İngiltere'nin Almanya ile yakınlaşmasından rahatsız olduğu için; İtalya ise yayılmacı politikasından dolayı imza atmamıştır. 1929 Ocak ayında Türkiye de katılmıştır.
  • KGB: Rus gizli haber alma örgütüdür.
  • KIZIL ORDU: Bolşeviklerin Beyaz orduya karşı mücadele verdiği ordudur.
  • KLİRİNG SİSTEMİ: Ekonomik kriz esnasında Türkiye'de uygulanan malımızı alanın malını satın alma ilkesi...
  • KOLEKTİFLEŞTİRME: Stalin tarafından köylülerin küçük topraklarını makinalarla donatarak büyük çiftliklere dönüştürülmesini öngören ekonomi politikasıdır.
  • KORBAŞI: Basmacı Hareketinin liderlerine verilen isimdir.
  • LENİN: (1870-1924), Rus devrimci, Bolşevizm'in kurucusu...
  • LOCARNO ANT: 1925 Yılında Dünyada barış ortamının kurulması amacıyla ABD, İngiltere, Almanya, Japonya, Çekoslovakya ve Belçika gibi devletlerarasında yapılan antlaşmadır.
  • MAGİNOT HATTI: Fransız savunma hattı. Birbirinden bir top atımı uzaklıkta 50 savunma kulesi ve bunlara bağlantılı yeraltı sığınaklarından oluşuyordu. Burada askerlerin yaşaması için her şey mevcuttu. Almanlar Arden ormanlarından Fransız hatlarını yararak aşılmaz Maginot Hattı'nı üç günde geçtiler. Belçika sınırına yığılmış olan Fransız ordularını arkadan sararak teslim aldılar.
  • MANDACILIK: Güçsüz bir devletin güçlü bir devletin himayesinde yaşamasıdır. İngiltere ve Fransa tarafından sömürgeciliğin yerine ortaya atılmıştır.
  • MAO ZEDONG: Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurucu ve önderi...
  • MARE NOSTRUM: (Akdeniz için Bizim Deniz) Mussolini, Akdeniz'de Roma İmparatorluğunu yeniden canlandırma projesi. Bu proje ile Adriyatik ve Akdeniz'i etki alanına almak istemiştir.
  • MEİJİ RESTORASYONU: 1867 yılında tahta geçen Japon İmparator Mutsuhito'nun Batı tarzı yenilikler içeren reform süreci. (aydınlanmış yönetimi) 1912'de sona ermiştir.
  • MİLLETLER CEMİYETİ: Paris Barış Konferansında ABD tarafından kurulması teklif edilen dünya barışının korunması amacıyla 10 Ocak 1920 de kurulan cemiyettir. Türkiye 1932 de üye olmuştur.
  • MİLLİ İKTİSAT VE TASARRUF CEMİYETİ: 1929 da dünya ekonomik krizine karşı yerli mallarının kullanılmasını öngören cemiyettir. TBMM başkanı Kazım Özalp tarafından Atatürk'ün direktifiyle kurulmuştur.
  • MONROE DOKTRİNİ: ABD Başkanı James Monroe'nin, 1823'de Amerika'nın kendi içine kapanarak Avrupa'dan kendisini dışlama politikası olarak kongreye sunduğu doktrin.
  • MUTSUHİTO: Japonya'da meiji restorasyonunu başlatan imparatordur
  • N.E.P: (Novoya Ekonomiçeskaya Politika) Lenin'in ekonomiyi canlandırma politikasıdır. Tarım ürünlerine el koymaktan vazgeçildi. Ürünleri pazarlama özgürlüğü verildi. Yabancı sermayeye bazı imkânlar verildi. Devlet büyük sanayi yatırımları yaptı.
  • NAZİZM: Almanya'da Ari ırkın 'Germenlerin' üstün ırk olduğunu ileri süren, aşırı milliyetçi ve saldırgan ideolojidir.
  • NEW DEAL: 1929'da bir perşembe günü New York Stock Exchange'de yaşanan çöküşe takiben Roosevelt tarafından başlatılan kalkınma planı. Amerikan ekonomisi tarihinde ilk kez devlet müdahalesine maruz kalıyordu.
  • SAAD ZAGLUL: Mısırın bağımsızlığı için çalışmış Mısırlı milliyetçidir.
  • SCALA NUTKU: İtalya'da Faşist Lider Benito Mussoli'nin 1926'daki nutkudur. "Her şey devlet içinde ve devlet için, hiçbir şey devlet dışında ve başka bir şey için değildir. (...) Birey devletle uyumlu ölçüde önemlidir."
  • SELF DETERMİNASYON: Ulusların kendi geleceklerini belirlemesi kavramıdır. Bir ulus ya da yabancı bir güce bağımlı olmadan ayrı bir devlet halinde örgütlenebilmesi
  • SSCB: Rusya, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Ermeni, Estonya, Gürcistan, Kazak, Kazak, Kırgız, Letonya Litvanya, Mol-dova, Ukrayna, Tacik, Türkmen ve Özbek Sovyet Sosyalist Cumhuriyetlerinden meydana gelmiştir.
  • STALİN: 1922'den, 1953 yılındaki ölümüne kadar 31 sene boyunca Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri. Lenin'in ölümünden sonra, Sovyetler Birliği'nin lideri konumuna gelmiştir.
  • SÜRREALİZM: Ressamların gerçekte olmayan unsurlar ve düşünceler kullanarak, kendi hayal güçleriyle oluşturdukları eserlerdir Özellikle Salvador Dali bu akımın başlamasında ve güçlenmesinde önemli yere sahiptir.
  • WEİMER ANAYASASI (Ağustos 1919): I. Dünya Savaşı sonrası Almanya'da demokratik düzene geçilmek için kabul edilen anayasadır.
  • YATIŞTIRMA POLİTİKASI: İngiltere Başbakanı Chamberlain'la özdeşleşen politikadır. Hitler'in esas ilgi alanının doğuda olduğuna inanan Chamberlain, SSCB'ye karşı Almanya'nın kendileriyle işbirliğine gireceğini düşünüyordu. Almanya, Çekoslovakya'yı işgale başlayınca yatıştırma politikası sona erdi.
  • ZEKİ VELEDİ TOGAN: Basmacı Hareketi'nin içinde bu-lundu. Türkistan Milli Birliğinin kurucusu ve ilk başkanı oldu. Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi ile Fuat Köprülü, Rıza Nur, Yusuf Akçura'nın daveti üzerine Türkiye'ye geldi. 20 Mayıs 1925'te Türkiye'de Maarif Vekaleti Telif ve Tercüme Encümenine tayin edildi. 1939'da talep üzerine Türkiye'ye gelerek İstanbul Üniversitesinde Umumi Türk Tarihi Kürsüsünü kurdu ve ordinaryus profesör oldu. Togan 26 Temmuz 1970'te İstanbul'da vefat etti.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Kullanıcılar

   Giriş Hatırlatıcısı  
YUKARI