Tanzimat Dönemi

3508
Abdülmecid ve Abdülaziz dönemi Tanzimat Fermanı (İlan edilme nedenleri, fermanın…

Rekabet Kurumu

3312
Rekabet Kurumu; mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bo­zucu veya…

Meşrutiyet Dönemi

3283
Meşrutiyet'in ilanı ve Kanun-i Esasi Kanunun-i Esasi'nin önemi ve getirdikleri Meşrutiyet…

Hakkın Tanımı ve Türleri

9842
Hak, "Hukuk tarafından tanınan ve korunmasını isteme hususunda ferdin yetkili sayıldığı…


Hükümet Sistemi: Meclis Hükümeti (Yasama ve yürütme organları, yasamada toplanır).

1909 değişikliklerinden sonra Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'na girmiş ancak mağlubiyetle ayrıl­mıştır. Anadolu'da itilaf devletleri işgallere başlamış, bu işgallere karşı ise direnişörgütleri 23 Nisan 1920'de TBMM çatısı altında toplanmıştır. TBMM, 21 Ocak 1921'de Türk Devletinin ilk anayasası olan 1921 Anayasası'nı (Teşkilat-ı Esasi) ilan etmiştir. Anayasa 24 maddeden oluşmuştur.

1921 Anayasası'nın özellikleri:

  • Türk devletinin ilk anayasasıdır.
  • Yumuşak nitelikli ilk ve tek anayasadır.
  • Meclis Hükümeti Sistemi ve meclisin üstünlüğü benimsenmiştir.
  • Devlet başkanı yoktur. Çünkü henüz devletin rejimi belirlenmemiştir.
  • "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." ilkesinin kabul edilmesiyle cumhuriyetin dayanağı olan milli egemenlik ilkesi benimsenmiştir. Anayasanın getirmiş olduğu en önemli yenilik, millî egemenlik ilkesidir.
  • Kuvvetler Birliği ilkesi kabul edilmiştir (Yasama ve yürütme görevi meclise aittir). Yargıyla ilgili bir hüküm getirilmemiştir.
  • Seçimlerin 2 yılda bir yapılması karara bağlanmıştır.
  • Seçmen yaşı 18 olarak kabul edilmiştir.
  • Çift dereceli seçim sistemi benimsenmiştir.

Çift Dereceli Seçim

  • İktisadi ve coğrafi açıdan ülke vilayetlere, vilayetler kazalara, kazalar da nahiyelere ayrılmıştır.
  • 1921 Anayasası'nda yargı ile temel hak ve hürriyetlerden hiç bahsedilmemiştir.
  • Kurucu meclis tarafından hazırlanmıştır.

NOT: 1921 Anayasası, Kanunuesasi'yi (1876) yürürlükten kaldırmamıştır. Yani 1924 Anayasası yürürlüğe girene kadar iki anayasa da yürürlükte kalmıştır.

NOT: Türkiye Cumhuriyeti'nde Kurucu Meclis tarafından hamlanan anayasalar:1921, 1961, 1982 anayasalarıdır.

NOT: Hilafet ve saltanat, 1921 Anayasa'sı yürürlükte iken kaldırılmıştır.

II. TBMM Döneminde 1923 yılında cumhuriyetin ilanıyla 1921 Anayasası'nda şu değişiklikler yapılmıştır:

  • "Türkiye devletinin rejimi cumhuriyettir." maddesi anayasaya girmiştir.
  • Cumhurbaşkanının TBMM içinden ve TBMM üyeleri tarafından seçilmesi kararı alınmıştır.
  • Devletin başkanı cumhurbaşkanıdır.
  • Cumhurbaşkanlığı süresinin 4 yıl olması karara bağlanmıştır.
  • Aynı kişi tekrar cumhurbaşkanı seçilebilecektir.
  • Başbakan,   cumhurbaşkanınca TBMM üyeleri arasından seçilecektir.
  • "Devletin dini İslam'dır." ibaresi anayasaya eklenmiştir.
  • "Devletin dili Türkçe'dir." ibaresi anayasaya eklenmiştir.
  • Hilafetin kaldırılması ve hanedan üyelerinin ülke dışına sürgün edileceği 1924'te anayasaya eklenmiş­tir.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Bu kategoriden diğerleri:

YUKARI