Avrupa Konseyi (CE)

4231
5 Mayıs 1949'da 10 ülke (Belçika, Danimarka, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İsveç…

Hukukun Temel Kavramları Konu…

14018
Hukukun temel kavramları konu anlatımı ve testini (70 Soru) aşağıdaki ekten…

Balkan Savaşları

3338
I. Balkan Savaşı'nın Sebepleri Rusya'nın Balkanlarda uygulandığı Panslavizm (Tüm Slavları…

Avrupa Hun Devleti

3368
Kurucusu Balamir’dir. Macaristan civarında kurulmuşlardır. En parlak dönemlerini Attilla…


Hükümet Sistemi:  Parlamenter Sistem,  Kabine Sistemi Millî Birlik Komitesinin girişimiyle Temsilciler Meclisi (Sivil Kanat) ile Millî Birlik Komitesinin (Askerî Kanat) oluşturduğu Kurucu Meclis tarafından hazırlanmıştır.

27 Mayıs 1960 darbesi sonucunda müdahaleyi düzenleyen askerî kanat kendisini "Millî Birlik Komitesi" olarak isimlendirilmiştir.

Darbe sonucu hazırlanan 1961 Anayasası'nın özellikleri şunlardır:

  • Kurucu Meclis: Anayasayı hazırlayıp yürürlüğe koyduktan sonra kendini fesheden meclistir. Kurucu Meclis tarafından yapılan anayasalarımız; 1921 Anayasası, 1961 Anayasası, 1982Anayasası'dır.
  • Sivil kanat halk tarafından seçilmemiştir.
  • Yasama yetkisi, Millet Meclisi ve Cumhuriyet Sena­tosu arasında bölüşülmüştür. Çift meclisli anayasadır (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu).
  • Sert ve kazuistik bir anayasadır.
  • Güçler (kuvvetler) ayrılığı ilkesi benimsenmiştir.
  • Yasama yetkisi; millet meclisi ve Cumhuriyet Sena­tosuna,
  • Yürütme yetkisi; cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuru­luna,
  • Yargı yetkisi; bağımsız mahkemelere verilmiştir.
  • Temel hak ve özgürlüklerin en ayrıntılı biçimde düzenlendiği anayasadır.
  • Herkese önceden izin almadan dernek kurma hakkı, işçilere ve kamu çalışanlarına sendika kurma hakkı ile işçilere toplu iş sözleşmesi ve grev yapabilme gibi çeşitli haklar verilmiştir.
  • Çoğulculuk ilkesi benimsenmiştir.
  • İlk kez siyasi partilerle ilgili hükümler getirilmiştir.
  • Sosyal Devlet ilkesi ilk kez bu anayasada yer al­mıştır. Bunun yanı sıra Hukuk Devleti, Demokratik Devlet, insan Haklarına Dayalı Devlet ilkeleri de ilk kez bu anayasada yer almıştır.
  • Halkçılık, Devletçilik ve İnkılâpçılık ilkeleri anayasa­da yer almamıştır.
  • Milliyetçilik ilkesi "Millî Devlet" ismiyle anayasada yer almıştır.
  • Anayasa Mahkemesi kurularak;Anayasanın üstünlüğü ilkesi kabul edilmiş, kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi kabul edilmiştir.
  • Hâkimler Yüksek Kurulu kurulmuştur.
  • Cumhurbaşkanlığı süresi 7 yıl olarak belirlenmiştir.
  • TRT ve üniversitelere özerklik verilmiştir.

NOT: Diyanet işler Başkanlığı ve Millî Güvenlik Kurulu ilk kez 1961 Anayasası'nda yer almıştır.                           

NOT: 1924 Anayasası yönetmeliklerden söz etmemiştir. 1961 Anayasası söz etmesine rağmen, yönetmelik çıkarabilecek kurumlar arasında başbakanlığı saymamıştır.

NOT: 1961 Anayasası'nın oluşturulmasında katılımcılık esası gözönünde tutulduğu için çoğulcu anayasa özelliği gösterir.

1971 ve 1973 yıllarında 1961 Anayasası'nda şu düzenlemeler yapılmıştır:

  • Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilerek yürütme güçlendirilmiş­tir.
  • Üniversitelerin özerkliği azaltılmıştır.
  • TRT'nin özerkliği kaldırılmıştır.
  • Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ile Devlet Güvenlik Mahkemesi kurularak yargı denetimine sı­nırlama getirilmiştir (DGM'ler 2004'te kaldırılmış, görevleri ağır ceza mahkemelerine bırakılmıştır).
  • Memurların sendika kurma haklan ellerinden alınmıştır.
  • MGK'nin görevi yardımcılık etmek yerine tavsiye etmek olarak değiştirilmiştir.
  • Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılabilmesi için "genel sınırlama sebepleri" oluşturulmuştur.

NOT: Kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi ilk kez 1961 Anayasası ile kabul edilmiştir.

NOT: Bakanların TBMM dışından da seçilebileceği ilk kez 1961 Anayasası'nda yer almıştır.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Bu kategoriden diğerleri:

YUKARI