Tarihte İlkler ve "En"ler

3799
Tarihte ilkler ve enler ders notunu aşağıdaki ekten indirebilirsiniz...

Yasama Yetkisi

2537
Milletvekili seçilme koşulları TBMM'nin seçim dönemi Ara seçimler TBMM üyeliği ile ilgili…

Islahat Fermanı

3491
Anayasal gelişimin üçüncü adımı olan Islahat Fer­manı, 1856 yılında Padişah Abdülmecid…

2. Göktürk (Kutluk) Devleti

5379
682 yılında Kutluk Kağan tarafından Çin’e karşı başlatılan bağımsızlık mücadelesi sonucu…


Olağanüstü Hal (OHAL)

  • Tabii afet,
  • Tehlikeli salgın hastalıklar
  • Ağır ekonomik bunalım
  • Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması (Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet olaylarının ortaya çıkması) sebepleriyle olağanüstü hal ilân edilir.

Olağanüstü Hal'in İlan Edilişi

  • Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiyesi ile yurdun bir veya birden fazla bölgesinde, bütününde süresi 6 ayı geçmemek üzere Olağanüstü hal ilan edebilir.
  • Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması hallerinde Milli Güvenlik Kurulu'nun görüşü alınmaktadır.
  • Olağanüstü hal ilanına karar verilmesi halinde, bu karar Resmi Gazete' de yayımlanır ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulur.
  • TBMM tatilde ise hemen toplantıya çağrılır. TBMM tarafından onaylanmayan Olağanüstü Hal yürürlükten kaldırılır.
  • Olağanüstü hal süresince, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, kanun hükmünde kararnameler çıkarabilir. Bu kararnameler, Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur; bunların Meclisçe onaylanmasına ilişkin süre ve usul, İçtüzükte belirlenir.

TBMM olağanüstü hal'in süresini her defasında 4 ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Sıkıyönetim Hali

  • Anayasanın tanıdığı hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kal­dırmaya yönelen ve olağanüstü hal ilânını gerektiren hallerden daha vahim şiddet hareket­lerinin yaygınlaşması sebebiyle ve ayrıca;
  • Savaş hali, savaşı gerektirecek durumlar,
  • Ayaklanma olması
  • Vatana veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışmanın olması
  • Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması sebepleriyle sıkıyönetim ilân edilir.

Sıkıyönetimin İlan Edilişi

  • Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Millî Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra, süresi altı ayı aşmamak üzere yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde sıkıyönetim ilân edebilir.
  • Bu karar, derhal Resmî Gazetede yayımlanır.
  • Aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi toplantı halinde değilse hemen toplantıya çağırılır.

Sıkıyönetim Süresinin Uzatılması

  • Türkiye Büyük Millet Meclisi gerekli gördüğü takdirde sıkıyönetim süresini kısaltabilir, uzatabilir veya sıkıyönetimi kaldırabilir.
  • Sıkıyönetim süresinde, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu sıkıyönetim halinin gerekli kıldığı konularda kanun hükmünde kararname çıkarabilir.
  • Bu kararnameler Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Bunların Meclisçe onaylanmasına ilişkin süre ve usul İçtüzükte belirlenir.

Sıkıyönetimin süresinin her defasında dört ayı aşmamak üzere uzatılması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin kararına bağlıdır. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz. Sıkıyönetim, seferberlik ve savaş hallerinde hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği, idare ile olan ilişkileri, hürriyetlerin nasıl kısıtlanacağı veya durdurulacağı ve savaş veya savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi halinde vatandaşlar için getirilecek yükümlülükler kanunla düzenlenir. Sıkıyönetim komutanları Genelkurmay Başkanlığına bağlı olarak görev yaparlar.

Sıkıyönetim Hallerinde; Kolluk görev ve yetkileri sivillerden askeri ma­kamlara geçer. Temel hak ve hürriyetler kısıtlanabilir veya durdurulabilir. Bazı suçların yargılanması sıkıyönetim askeri mahkemelerinde yapılabilmektedir.

Seferberlik Hali

  • Devletin tüm güç ve kaynaklarının, başta askeri güç olmak üzere, savaşın ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması, toplanması, tertiplenmesi ve kullanılmasına ilişkin bütün faaliyetlerin uygulandığı; hak ve hürriyetlerin kanunlarla kısmen veya tamamen sınırlandırıldığı haldir.
  • Savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi,
  • Ayaklanma olması
  • Vatan veya cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir isyanın çıkması
  • Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içerden ve dışarıdan tehlikeye düşüren davranışların ortaya çıkması hallerinde seferberlik durumu oluşur.

Seferberlik kısaca savaşa hazırlık ve tedbirlerin tümü demektir.

Seferberlik İlanı

  • Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu Milli Güvenlik Kurulu'nunda görüşünü aldıktan sonra genel veya kısmi seferberlik ilanına karar verir.
  • Kararda seferberlik uygulamasının başlayacağı gün ve saat belirtilir.
  • Bu karar, derhal Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi toplantı halinde değilse hemen toplantıya çağırılır.
  • Seferberliğin süresinin uzatılması ve kaldırılması TBMM'nin yetkisindedir.

Savaş Hali İlanı ve Silahlı Kuvvet Kullanılmasına İzin Verme

  • Savaş ilanına Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından karar verilir.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması ve bu sebeple silahlı kuvvet kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması halinde Cumhurbaşkanı da, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verebilir.
  • Savaş halinin kaldırılmasına Türkiye Büyük Millet Meclisince karar verilir.
  • Yabancı ülke askerlerinin Türkiye'de konuşlandırılması ve sınır ötesine Türk askeri gönderilmesine ilişkin yetki tezkeresini (izni) Türkiye Büyük Millet Meclisi verir.

Olağanüstü hallerde, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri temel hak ve özgürlükler kısmen yâda tamamen sınırlandırılabilir. Ancak, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında: Kişinin yaşama hakkına, maddî ve manevî varlığının bütünlüğüne dokunulamaz. Kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz. Suç ve cezalar geçmişe yürütülemez. Suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

YUKARI