Anadolu Selçuklu Devleti ve…

5914
A. DEVLET YÖNETİMİ Anadolu Selçuklu Devleti, devlet yönetim örgütünü Büyük Selçuklulardan…

Cumhurbaşkanı Seçimi Görev ve…

5850
NİTELİKLERİ VE TARAFSIZLIĞI Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş ve yüksek öğrenim yapmış…

Osmanlı Tarihi Özeti

17372
Osmanlı Devleti'nin merkeziyetçi yönetim sistemini benimsemiş olması siyasî varlığının…

Türk İslam Tarihi Özeti

15166
Türklerin İslamiyet'i benimseme sürecini başlatan önemli olay "Talaş Savaşı"dır. Talaş…


Haklar, doğdukları hukuk kuralına göre "kamu hakları" ve "özel haklar" şeklinde ikiye ayrılır.

A) KAMU HAKLARI

Vatandaşların devlete karşı sahip bulundukları haklardır (seçme seçilme, vatandaşlık, memur olma vb.) Bu haklardan yabancılar yararlanamaz. Kamu hukukundan doğan bu haklar kendi aralarında "kişisel haklar", "sosyal ve ekonomik haklar" ve "siyasi haklar" olmak üzere üçe ayrılır.

B) ÖZEL HAKLAR

Özel haklar ise, özel hukuktan doğan haklar olup niteliklerine, konularına ve amaçlarına göre çeşitli türlere ayrılırlar. Bunlar içinde en önemli ayrım "mutlak haklar" ve "nisbi haklar" ayrımıdır. Mutlak haklar, herkese karşı ileri sürülebildikleri halde, nisbi haklar ancak belli bir kişi veya kişilere karşı ileri sürülebilirler.

  • Maddî Mallar Üzerindeki Mutlak haklar:Ayni Hak: Eşya üzerindeki mutlak haklardır. Sınırlı Ayni Hak: Eşyayı sadece kullanma ve yararlanma yetkisini sağlayan haklardır.
  • Maddi Olmayan Mallar Üzerindeki Mutlak Haklar: İnsan aklının ve iradesinin ortaya çıkardığı fikir ve sanat eserleri üzerindeki haklardır (Telif hakkı).
  • Şahıslar Üzerindeki Mutlak Haklar: Hak sahibinin kendi kişiliği hakkındaki haklar... Başka kişiler üzerindeki haklar (Velayet ve vesayetten doğan haklar)

Nispî (Göreli) Haklar: Mutlak haklar gibi herkese karşı değil, ancak belli bir kişi veya kişilere karşı ileri sürülen haklardır.

  • Aile İlişkisinden Doğan Nispî Haklar: Evlenme, doğum...
  • Miras İlişkisinden Doğan Nispî Haklar: Mirasçılar arasındadır...
  • Borç İlişkisinden Doğan Nispî Haklar: Sadece borç verilen kişi ile ilgilidir...
  • Eşya Hukukundan Doğan Nispî Haklar

Konularına Göre Özel Haklar:

  • Mamelek (Mal Varlığı) Hakları: Maddî, ekonomik değeri olan ve devredilebilen haklardır. Para, eşya, ev, araba, mai, mülk...
  • Kişilik Hakları: Manevî değeri olan, devredilmeyen haklardır. Evlenme, boşanma, velayet, soy, inanç...

Amaçlarına Göre Haklar

A) Yenilik Doğuran (İnşai) Haklar: Bu haklar, kullanılmakla birlikte taraflar arasında yeni bir hukuki ilişki kurmak veya mevcut ilişkide bir değişiklik doğuran ya da bu ilişkiyi sona erdiren bir etkiye sahiptir.

  • Kurucu (Yaratıcı) Yenilik Doğuran Haklar: Kullanıldığında mevcut hukukî durumdan başka yeni bir hukuki durum ortaya çıkaran haklardır. Örneğin; Kira sözleşmesi imzalamak...
  • Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar: Kullanıldığında mevcut hukukî durumu değiştiren haklardır.
  • Bozucu Yenilik Doğuran Haklar: Kullanıldığında mevcut hukukî durumu tamamen ortadan kaldıran haklardır. Örneğin; Kira sözleşmesini feshetmek...

B) Yenilik Doğurmayan Haklar: Kullanıldığında yeni bir hukukî durum ortaya çıkarmayan "alelade, basit, sıradan" haklardır... Örneğin; Velayet hakkı...

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

YUKARI